Wywiad z Sandrą Stencel
Współczesna rehabilitacja i wsparcie zdrowia psychicznego coraz częściej wykraczają poza klasyczne modele pracy z ciałem. W centrum uwagi znajduje się już nie tylko zakres ruchu czy siła mięśniowa, ale również regulacja układu nerwowego, integracja emocji oraz poczucie bezpieczeństwa i sprawczości pacjenta. W tym obszarze spotykają się fizjoterapia, psychiatria środowiskowa, psychologia oraz terapia ruchem.
O możliwościach takiego podejścia rozmawiamy z Sandra Stencel – twórczynią autorskiej metody Miracle Dance, która znajduje zastosowanie w pracy z seniorami, osobami z niepełnosprawnościami oraz osobami w kryzysie psychicznym. Czy świadomy ruch może wspierać proces rehabilitacji? Jakie są jego fizjologiczne podstawy? I gdzie kończy się rozwój osobisty, a zaczyna realne wsparcie zdrowia?
Miracle Dance jako metoda terapii ruchem
Redakcja: Miracle Dance określa Pani jako metodę, a nie formę zajęć tanecznych. Jakie są jej kluczowe założenia terapeutyczne i czym różni się ona od klasycznej choreoterapii?
Sandra Stencel: Miracle Dance określam jako metodę, a nie formę zajęć tanecznych, ponieważ nie opiera się ona na nauce kroków ani na odtwarzaniu choreografii. Jej istotą jest proces wewnętrznej transformacji poprzez ruch, głos i świadomą obecność – a nie efekt estetyczny czy taneczny. Kluczowe założenia terapeutyczne Miracle Dance to przede wszystkim: traktowanie ciała jako nośnika pamięci emocjonalnej i doświadczeń, uruchamianie naturalnych mechanizmów samoregulacji poprzez spontaniczny, intuicyjny ruch, integracja ciała, emocji, wyobraźni i głosu w jednym procesie, praca w bezpiecznej strukturze, która pozwala na uwalnianie napięć, blokad i nieuświadomionych treści, wzmacnianie kontaktu z własnym „ja”, sprawczości i poczucia tożsamości. Miracle Dance nie zakłada interpretowania ruchu ani jego diagnozowania w sposób zewnętrzny. To uczestnik jest ekspertem od swojego doświadczenia, a prowadzący pełni rolę towarzysza i przewodnika procesu, a nie instruktora tańca. W odróżnieniu od klasycznej choreoterapii, Miracle Dance nie opiera się na ustalonych technikach tanecznych ani strukturach ruchowych, wykracza poza sam ruch, włączając pracę z głosem, oddechem, obrazem wewnętrznym i elementami technik aktorskich, kładzie mniejszy nacisk na cele kliniczne, a większy na doświadczenie transformacyjne i rozwojowe, może funkcjonować zarówno w obszarze terapeutycznym, jak i rozwoju osobistego oraz pracy twórczej. Miracle Dance to metoda tworzenia siebie na nowo – poprzez ciało, które pamięta, czuje i prowadzi. Ruch staje się tu językiem zmiany, a nie formą ekspresji podporządkowaną estetyce czy technice.
Regulacja układu nerwowego i fizjologiczne podstawy metody
Redakcja: W metodzie bardzo silnie wybrzmiewa praca z układem nerwowym, oddechem i emocjami. Jakie mechanizmy fizjologiczne stoją za skutecznością tej formy pracy z ciałem?
Sandra Stencel: Skuteczność metody Miracle Dance opiera się na bezpośredniej pracy z fizjologią człowieka, a nie wyłącznie na poziomie symbolicznym czy ekspresyjnym. Ruch, oddech i emocje traktuję jako jeden, nierozerwalny system regulowany przez układ nerwowy. Kluczowe mechanizmy fizjologiczne stojące za tą formą pracy to:
1. Regulacja autonomicznego układu nerwowego
Miracle Dance aktywnie wpływa na równowagę pomiędzy układem współczulnym (mobilizacja, stres) a przywspółczulnym (regeneracja, bezpieczeństwo). Poprzez powolny, organiczny ruch, zmienny rytm i świadomy oddech uczestnicy wychodzą ze stanu chronicznego pobudzenia lub zamrożenia i uczą się powrotu do stanu regulacji. Ciało otrzymuje sygnał, że jest bezpieczne – a to jest warunkiem każdej realnej zmiany emocjonalnej.
2. Stymulacja nerwu błędnego (teoria poliwagalna)
Ruch zsynchronizowany z oddechem, dźwiękiem i rytmem wspiera aktywację brzusznej gałęzi nerwu błędnego, odpowiedzialnej za poczucie bezpieczeństwa, kontakt i zdolność do współregulacji.
3. Oddech jako regulator emocji
Zmiana głębokości i tempa oddechu wpływa bezpośrednio na napięcie przepony, rytm serca i poziom kortyzolu.
4. Rozładowanie napięć mięśniowo-powięziowych
Spontaniczny ruch i mikroruchy umożliwiają stopniowe uwalnianie przewlekłych napięć.
5. Neuroplastyczność i nowe wzorce reakcji
Powtarzalne doświadczenia bezpiecznego ruchu budują nowe połączenia neuronalne i zwiększają elastyczność regulacyjną.
6. Integracja emocji na poziomie ciała
Emocje są przeżywane i integrowane poprzez ciało, co uruchamia głębsze struktury mózgu odpowiedzialne za reakcje przetrwania.
W skrócie: Miracle Dance działa, ponieważ tworzy fizjologiczne warunki do samoregulacji.
Miracle Dance w pracy z seniorami i osobami w kryzysie psychicznym
Redakcja: Miracle Dance jest adresowana m.in. do seniorów, osób z niepełnosprawnościami oraz osób w kryzysie psychicznym. Jak wygląda proces dostosowania ruchu do tak różnych możliwości psychofizycznych uczestników?
Sandra Stencel: Proces dostosowania ruchu w metodzie Miracle Dance opiera się na założeniu, że każde ciało – niezależnie od wieku, sprawności czy stanu psychicznego – posiada własną, aktualnie dostępną inteligencję ruchową. Dlatego nie adaptuję uczestników do metody, lecz metodę do człowieka. Ruch może odbywać się:
w pełnym zakresie przestrzeni,
w pozycji siedzącej lub leżącej,
jako minimalny, niemal niewidoczny gest.
Kluczowe jest utrzymanie okna tolerancji układu nerwowego, autonomia uczestnika oraz brak presji performatywnej. Różnorodność psychofizyczna nie jest wyzwaniem organizacyjnym, lecz naturalnym środowiskiem pracy.
Bezpieczeństwo i odpowiedzialność
Redakcja: W materiałach podkreśla Pani bezpieczeństwo metody i możliwość pracy nawet w pozycji siedzącej. Jakie są najczęstsze obawy instytucji medycznych lub opiekuńczych i jak je Pani rozwiewa?
Sandra Stencel: Najczęstsze obawy dotyczą bezpieczeństwa fizycznego, stabilności psychicznej uczestników oraz odpowiedzialności organizacyjnej. Metoda odpowiada na nie poprzez: możliwość pracy w pozycji siedzącej lub leżącej, brak gwałtownych sekwencji ruchowych, czytelną, powtarzalną strukturę zajęć, pracę w oknie tolerancji układu nerwowego, podkreślanie autonomii uczestnika. Miracle Dance nie zastępuje diagnostyki ani leczenia medycznego. Bezpieczeństwo polega na uczeniu słuchania siebie i respektowania granic.
Improwizacja jako narzędzie regulacji emocji
Redakcja: Jaką rolę w procesie terapeutycznym odgrywa improwizacja i ekspresja emocjonalna?
Sandra Stencel: Improwizacja i ekspresja emocjonalna są w metodzie Miracle Dance narzędziami regulacji i integracji, a nie celem samym w sobie. Improwizacja nie oznacza „wymyślania tańca”, lecz reagowanie na impuls płynący z ciała. Eliminuje lęk przed oceną i kategorię błędu. Ekspresja emocjonalna umożliwia przeżywanie emocji poprzez ciało, bez konieczności ich analizowania. Jej celem jest integracja, a nie dramatyzacja przeżyć.
Najszybsze efekty Miracle Dance
Redakcja: W jakich obszarach zdrowia psychicznego obserwuje Pani najszybsze efekty pracy metodą Miracle Dance?
Sandra Stencel: Najbardziej zauważalne efekty pojawiają się w obszarze regulacji układu nerwowego. Najszybciej widoczna jest: redukcja stresu, zmniejszenie lęku i objawów somatycznych, uwolnienie napięcia mięśniowego, poprawa jakości snu. Poprawa relacji społecznych i stabilność emocjonalna są naturalną konsekwencją tego procesu.
Miracle Dance nie jest klasyczną rehabilitacją medyczną ani alternatywą dla fizjoterapii czy psychoterapii klinicznej. Może jednak pełnić funkcję rehabilitacji wspomagającej – poprzez regulację układu nerwowego, pracę z oddechem, redukcję przewlekłego napięcia oraz odbudowę poczucia sprawczości.
W świecie, w którym stres i przeciążenie stają się normą, świadomy ruch oparty na bezpieczeństwie i fizjologii może stanowić istotny element profilaktyki zdrowia psychicznego i wsparcia procesu zdrowienia.
Odnośnik zwrotny: Rehabilitacja seniorów – korzyści i zalecenia