Posiadanie zwierzęcia a dobrostan psychiczny

Warszawa, 2025

Dobrostan psychiczny to istotny element życia człowieka, obejmujący zarówno pozytywne emocje, jak i satysfakcję z życia, a także zdolność do rozwoju osobistego i budowania relacji społecznych. W literaturze, dobrostan jest definiowany jako poczucie wewnętrznej harmonii oraz równowagi emocjonalnej (Trzebińska, 2008).  

Zgodnie z psychologią pozytywną, człowiek osiąga dobrostan psychiczny poprzez dążenie do pełnego wykorzystania swojego potencjału, tworzenie relacji społecznych oraz odczuwanie sensu życia (Seligman, 2011).

Zwierzęta domowe odgrywają coraz większą rolę w życiu człowieka, nie tylko jako towarzysze, ale także jako element wsparcia emocjonalnego. Liczne badania wskazują, że kontakt z nimi wpływa na redukcję stresu, poprawę nastroju i budowanie poczucia bezpieczeństwa. Uznaje się również, że interakcje człowieka ze zwierzętami stymulują produkcję oksytocyny, zwaną hormonem więzi, która obniża napięcie psychiczne i zwiększa poczucie bliskości. Co ważne, również znacznie redukują poziom kortyzolu – hormonu stresu, co korzystnie wpływa na zdrowie psychiczne (Beetz i in., 2012).

Dodatkowo, z badań wynika, że właściciele zwierząt częściej angażują się w aktywność fizyczną, co jest szczególnie istotne w kontekście zdrowia psychicznego (McConnel i in., 2011). Jak również podkreśla Trzebińska (2008) aktywność fizyczna  jest jednym z czynników wspierających dobrostan społeczny, ponieważ sprzyja ona równowadze emocjonalnej.

W niniejszej pracy analizowany jest analiza związku pomiędzy posiadaniem zwierzęcia a dobrostanem psychicznym człowieka. Skupiono się na różnicach między osobami posiadającymi zwierzęta a tymi, które ich nie posiadają, ze szczególnym uwzględnieniem osób samotnych.

Propozycja badania

Celem badania jest analiza wpływu posiadania zwierzęcia na dobrostan psychiczny człowieka. Praca koncentruje się na identyfikacji różnic między osobami posiadającymi zwierzęta domowe a tymi, które ich nie posiadają.

Hipotezy badawcze

1. Osoby posiadające zwierzęta charakteryzują się wyższym poziomem dobrostanu psychicznego niż osoby ich nieposiadające.

2. Wpływ posiadania zwierzęcia jest bardziej widoczny u osób samotnych niż u osób żyjących w związkach.

Grupa badawcza

Do badania zostanie zrekrutowanych 100 osób w wieku 18–60 lat. Połowa badanych to osoby posiadające zwierzęta domowe, druga połowa – osoby ich nieposiadające. Kryterium włączenia do badania jest brak poważnych chorób psychicznych oraz zgoda na udział w badaniu. Uczestnicy zostaną zrekrutowani za pośrednictwem mediów społecznościowych oraz lokalnych grup miłośników zwierząt.

Narzędzia badawcze

1. Kwestionariusz Dobrostanu Psychicznego – oparty na teorii dobrostanu Ryff, obejmujący takie wymiary jak autonomia, pozytywne relacje, rozwój osobisty i samoakceptacja.

2. Ankieta własna – dotycząca posiadania zwierzęcia, zawierająca pytania o rodzaj zwierzęcia, czas posiadania oraz relację emocjonalną ze zwierzęciem.

Procedura badawcza

Badanie będzie miało charakter online. Uczestnicy zostaną poproszeni o wypełnienie ankiety i kwestionariusza, co zajmie ok. 15 minut. Wyniki będą analizowane za pomocą programu SPSS w celu porównania poziomu dobrostanu psychicznego w obu grupach (posiadacze zwierząt vs. osoby ich nieposiadające) oraz osoby w związkach i samotne.

Spodziewane wyniki

Zakłada się, że osoby posiadające zwierzęta osiągną wyższe wyniki na Skali Dobrostanu Psychicznego w porównaniu z osobami ich nieposiadającymi. 

Wpływ posiadania zwierzęcia może być szczególnie widoczny u osób samotnych, które częściej traktują zwierzęta jako substytut relacji społecznych – wpływ posiadania zwierzęcia może być większy.

Oczekuje się również, że rodzaj zwierzęcia (np. pies lub kot) może mieć wpływ na wyniki, jednak różnice te nie będą znaczące.

Wyniki będą istotne dla psychologów pracujących z osobami samotnymi oraz zmagającymi się z obniżonym dobrostanem psychicznym.

Podsumowując, posiadanie zwierzęcia towarzyszącego może pełnić istotną rolę w kształtowaniu dobrostanu psychicznego człowieka. Na podstawie analizy literatury             i przewidywanych wyników można wnioskować, że zwierzęta, poprzez swoją obecność, wpływają na redukcję stresu, wzmacnianie relacji emocjonalnych oraz podnoszenie ogólnej satysfakcji z życia. 

Wyniki planowanego badania mogą dostarczyć istotnych dowodów na to, że zwierzęta domowe stanowią nie tylko źródło towarzystwa, ale także narzędzie wspierające zdrowie psychiczne.

Niniejsza praca stanowi wstęp do szerszej analizy tego zagadnienia i może przyczynić się do lepszego zrozumienia roli zwierząt w poprawie dobrostanu psychicznego człowieka.

autorka: A.P.

Literatura cytowana

Beetz, A., Uvnäs-Moberg, K., Julius, H. i Kotrschal, K. (2012). Psychosocial and psychophysiological effects of human-animal interactions: The possible role of oxytocin. Frontiers in Psychology, 3(234), 1–15.

McConnell, A. R., Brown, C. M., Shoda, T. M., Stayton, L. E. i Martin, C. E. (2011). Friends with benefits: On the positive consequences of pet ownership. Journal of Personality and Social Psychology, 101(6), 1239–1252.

Ryff, C. D. (1989). Happiness is everything, or is it? Explorations on the meaning of psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 57(6), 1069–1081.

Trzebińska, E. (2008). Psychologia pozytywna: Nauka o szczęściu, zdrowiu i pełni życia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN