Glejak wielopostaciowy (glioblastoma, GBM) to najbardziej złośliwy nowotwór mózgu, cechujący się szybkim przebiegiem, odpornością na leczenie oraz licznymi objawami neurologicznymi i somatycznymi. W terminalnej fazie choroby kluczowe staje się nie wydłużanie życia, lecz poprawa jego jakości. Wymaga to kompleksowej, interdyscyplinarnej opieki, skoncentrowanej na potrzebach pacjenta i jego rodziny.
Poniższy artykuł prezentuje szczegółowe studium przypadku pacjentki z GBM oraz analizę roli zespołu terapeutycznego w zapewnieniu całościowej opieki paliatywnej.
Studium przypadku
Pacjentka lat 44 została przyjęta do szpitala po kilku tygodniach narastających zaburzeń zachowania i zmęczenia. Rezonans magnetyczny wykazał niejednorodną masę z martwicą. Biopsja potwierdziła glejaka IV stopnia wg WHO [1].
Leczenie obejmowało radioterapię (30 frakcji po 200 cGy), chemioterapię temozolomidem (200 mg/m²) oraz późniejsze zastosowanie lomustyny. Po 25 miesiącach stwierdzono wznowę guza, a pacjentka – odmawiając leczenia celowanego – została objęta opieką hospicjum domowego.
W ostatnim stadium wystąpiły u niej:
- silne bóle głowy,
- niedowład połowiczy,
- zaburzenia mowy, pamięci i zachowania,
- depresja, apatia, lęk,
- duszność, suchość jamy ustnej, nudności i wymioty,
- całkowita niesamodzielność.
Proces pielęgnowania – działania zespołu opiekuńczego
Pielęgniarka, jako członek zespołu terapeutycznego, zidentyfikowała i opisała 11 kluczowych problemów pielęgnacyjnych. Do najważniejszych działań należały:
- monitorowanie ciśnienia wewnątrzczaszkowego, saturacji i parametrów życiowych,
- stosowanie leków przeciwbólowych i przeciwwymiotnych,
- pozycjonowanie chorej w łóżku i zapobieganie odleżynom,
- pomoc w samoobsłudze i czynnościach higienicznych,
- profilaktyka odwodnienia, pielęgnacja jamy ustnej,
- zapewnienie wsparcia psychicznego, logopedycznego i fizjoterapeutycznego.
Zastosowane działania wpłynęły na poprawę komfortu życia:
- zmniejszyło się uczucie bólu i duszności,
- nie wystąpiły odleżyny,
- poprawił się stan psychiczny chorej,
- zapewniono bezpieczne i spokojne środowisko opieki.
Rola zespołu interdyscyplinarnego
Opieka nad pacjentem z GBM wymaga pracy zespołowej. W omawianym przypadku skuteczne wsparcie zapewnił zespół złożony z:
- lekarza prowadzącego i onkologa,
- pielęgniarki hospicyjnej,
- psychologa,
- fizjoterapeuty,
- rodziny chorej.
Zespół wspólnie:
- oceniał potrzeby pacjentki,
- dostosowywał terapię objawową,
- prowadził dokumentację medyczną i obserwacyjną (skale bólu, bilans płynów, skale oceny ryzyka odleżyn),
- monitorował zmiany w stanie psychicznym i neurologicznym,
- reagował na potrzeby emocjonalne i duchowe pacjentki.
Personalizacja i humanizacja opieki
Zindywidualizowane podejście do pacjentki pozwoliło skutecznie łagodzić objawy i utrzymać jakość życia mimo postępującej choroby. Kluczowe były codzienne rozmowy, aktywne słuchanie, zapewnienie obecności bliskich oraz informowanie chorej o jej stanie w sposób dostosowany do jej możliwości komunikacyjnych.
Holistyczna opieka nad pacjentem w terminalnej fazie glejaka to nie tylko działania medyczne, ale również troska o komfort psychiczny, duchowy i społeczny.
W ostatnich dniach życia pacjenta z glejakiem mózgu pielęgniarka staje się centralną postacią w zespole terapeutycznym. Odpowiada za monitorowanie stanu zdrowia, realizację zaleceń lekarskich, pielęgnację i wsparcie emocjonalne.
Zintegrowane działania zespołu umożliwiają godne przeżycie terminalnego okresu choroby, minimalizując cierpienie i tworząc przestrzeń dla człowieczeństwa i wsparcia.
Opisany przypadek pokazuje, że interdyscyplinarna współpraca, empatia i systematyczna opieka mogą znacząco poprawić jakość życia pacjenta w jego ostatnich dniach.
Literatura cytowana
- Louis DN., Perry A., Reifenberger G., et al., The 2016 WHO Classification of Tumors of the Central Nervous System, Acta Neuropathol. 2016.
- Trop SH., Solheim O., Skjulsvik AJ., The WHO 2021 Classification of CNS tumours, Acta Neurochir, Wien 2022.
- Polonara G., Aiudi D., Iacoangeli A., et al., Glioblastoma: Role of Maximal Surgical Resection, Biomedicines. 2023.
- Blakstad H., Brekke J., Rahman MA., et al., Survival in 467 glioblastoma patients, PLoS One. 2023.
- Bjorland LS., Fluge O., Gilje B., et al., Treatment approach and survival from GBM, BMJ Open. 2021.
- Pająk B., Drug Candidates for Glioblastoma Multiforme Chemotherapy, Biomedicines. 2022.