W ostatnich latach leczenie schorzeń siatkówki przeszło istotną transformację dzięki rozwojowi technologii laserowej. Tradycyjna fotokoagulacja laserowa, mimo swojej skuteczności, wiązała się z ryzykiem trwałego uszkodzenia siatkówki, co mogło prowadzić do pogorszenia ostrości widzenia lub powstania blizn. Alternatywą o korzystniejszym profilu bezpieczeństwa jest technika subthreshold micropulse laser (SMPL), która zyskuje coraz większe uznanie w praktyce klinicznej.
Czym jest subthreshold micropulse laser?
Subthreshold micropulse laser to nowoczesna metoda leczenia siatkówki, która wykorzystuje serię bardzo krótkich impulsów świetlnych (w zakresie mikrosekund), oddzielonych przerwami — zamiast jednego ciągłego strumienia energii, jak w tradycyjnej fotokoagulacji. Dzięki tej modulacji energia dostarczana do siatkówki jest znacznie niższa i nie powoduje widocznych uszkodzeń siatkówki ani martwicy tkanek (Sabal, Teper & Wylęgała, 2022).
SMPL działa w tzw. „progu subterapeutycznym” – czyli poniżej poziomu, który wywołuje fotokoagulację. Laser oddziałuje głównie na komórki nabłonka barwnikowego siatkówki (RPE), prowadząc do reakcji biologicznych i naprawczych bez fizycznego uszkodzenia siatkówki.
Mechanizm działania
Podstawą działania SMPL jest termiczna stymulacja metaboliczna komórek RPE bez ich koagulacji. To właśnie te komórki odgrywają kluczową rolę w homeostazie siatkówki i odpowiadają za transport płynów i barierę krew-siatkówka.
Badania pokazują, że SMPL może:
- zmniejszać obrzęk siatkówki,
- poprawiać funkcję wzrokową,
- nie wywoływać żadnych zmian widocznych w autofluorescencji ani OCT (Vujosevic et al., 2010).
Dzięki temu metoda jest niewidoczna w badaniu funduszu oka, co eliminuje ryzyko blizn i skutków ubocznych charakterystycznych dla klasycznej fotokoagulacji.
Zastosowania kliniczne
1. Obrzęk plamki cukrzycowej (DME)
SMPL jest szeroko stosowany w leczeniu DME. Badania wykazują porównywalną skuteczność z klasyczną fotokoagulacją laserową, przy znacznie lepszym profilu bezpieczeństwa i braku widocznych uszkodzeń (Sabal et al., 2022).
2. Centralna surowicza chorioretinopatia (CSCR)
U pacjentów z przewlekłą postacią CSCR SMPL umożliwia zmniejszenie przesięku podsiatkówkowego i poprawę ostrości widzenia bez ryzyka uszkodzenia plamki (Sabal et al., 2022).
3. Obrzęk plamki po zakrzepie żyły siatkówki (RVO)
W przypadkach wtórnego obrzęku SMPL może działać jako leczenie wspomagające — zwłaszcza u pacjentów, którzy nie odpowiadają dobrze na leczenie anty-VEGF.
Przyszłość i wyzwania SMPL
Choć SMPL prezentuje obiecujący profil, nadal trwają badania nad optymalizacją:
- długości impulsów,
- czasu trwania przerw (tzw. duty cycle),
- mocy i liczby aplikacji.
Wciąż też brakuje jednolitych standardów terapeutycznych – różne ośrodki stosują odmienne parametry, co utrudnia porównanie wyników. Ponadto należy dokładnie określić, w których jednostkach chorobowych SMPL przynosi największe korzyści i w jakich stadiach choroby powinien być wdrażany.
Wnioski?
Subthreshold micropulse laser to przykład nowoczesnej, selektywnej technologii medycznej, która pozwala skutecznie leczyć schorzenia siatkówki bez powodowania uszkodzeń tkanek. Dzięki swojemu profilowi bezpieczeństwa i rosnącej liczbie dowodów klinicznych SMPL staje się realną alternatywą dla klasycznej fotokoagulacji, zwłaszcza w leczeniu DME, CSCR i obrzęku plamki po RVO.
Wprowadzenie standaryzacji i dalsze badania randomizowane pomogą wyznaczyć nowe kierunki w terapii chorób siatkówki — w duchu leczenia minimalnie inwazyjnego.
Bibliografia
Sabal, B., Teper, S., & Wylęgała, E. (2022). Subthreshold micropulse laser for diabetic macular edema: A review. Journal of Clinical Medicine, 12(1), 274.
Vujosevic, S., Bottega, E., Casciano, M., Pilotto, E., Convento, E., & Midena, E. (2010). Microperimetry and fundus autofluorescence in diabetic macular edema: Subthreshold micropulse diode laser versus modified early treatment diabetic retinopathy study laser photocoagulation. Retina, 30(6), 908–916.