Ivabradyna nieskuteczna w zapobieganiu powikłaniom sercowym? – wyniki badania PREVENT-MINS

Choroby sercowo-naczyniowe to najczęstsza przyczyna zgonów na świecie. Szczególnie wysokie ryzyko powikłań dotyczy pacjentów poddawanych operacjom niekardiochirurgicznym, takim jak zabiegi ortopedyczne, brzuszne czy naczyniowe. U wielu z nich występują tzw. uszkodzenia mięśnia sercowego pooperacyjne (MINS, myocardial injury after non-cardiac surgery), które mogą znacząco zwiększać śmiertelność.

Od lat poszukuje się skutecznych metod ochrony serca w tej grupie chorych. Jednym z kandydatów była ivabradyna – lek stosowany w niewydolności serca i dławicy piersiowej, który działa poprzez zwalnianie rytmu serca. Hipoteza była prosta: mniejsze obciążenie serca = mniejsze ryzyko uszkodzenia.

Badanie PREVENT-MINS – założenia

Badanie kliniczne PREVENT-MINS zostało zaprojektowane, by odpowiedzieć na pytanie, czy ivabradyna może zmniejszyć ryzyko uszkodzeń serca u pacjentów po operacjach niezwiązanych z kardiochirurgią.

Populacja badana: kilkuset pacjentów z grupy wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego.
Interwencja: podawanie ivabradyny w okresie okołooperacyjnym.
Cel: zmniejszenie częstości występowania MINS (poziom troponin sercowych jako biomarker uszkodzenia mięśnia sercowego).
Hipoteza: ivabradyna, obniżając częstość pracy serca, ochroni mięsień sercowy przed niedokrwieniem.

Wyniki badania – brak korzyści z ivabradyny

Ku zaskoczeniu wielu kardiologów, ivabradyna nie zmniejszyła ryzyka MINS, a ponadto wyniki wykazały:

Częstość uszkodzeń mięśnia sercowego była podobna w grupie ivabradyny i placebo.
Nie wykazano również istotnych różnic w zakresie powikłań sercowo-naczyniowych, takich jak zawał czy zgon w okresie pooperacyjnym.
Lek nie wpłynął także na długość hospitalizacji.

Wnioski były jednoznaczne – ivabradyna nie powinna być stosowana profilaktycznie w celu ochrony serca u pacjentów poddawanych zabiegom niekardiochirurgicznym.

Co to oznacza dla praktyki klinicznej?

Odkrycie ma duże znaczenie, ponieważ wielu lekarzy wiązało nadzieję z ivabradyną jako łatwą i tanią metodą ochrony serca. Niestety, badanie pokazuje, że:

konieczne jest dalsze poszukiwanie leków lub strategii zapobiegających MINS,
monitorowanie troponin i wczesne wykrywanie uszkodzeń mięśnia sercowego pozostaje kluczowym elementem opieki pooperacyjnej,
należy rozważać inne interwencje – np. optymalizację farmakoterapii (beta-blokery, statyny), kontrolę ciśnienia i cukrzycy.

Eksperci podkreślają, że prewencja sercowa w chirurgii ogólnej to nadal ogromne wyzwanie medycyny XXI wieku.

Kontekst globalny – problem MINS

Według badań, nawet 10 milionów pacjentów rocznie na świecie doświadcza uszkodzeń serca po zabiegach chirurgicznych niezwiązanych z sercem. Częstość MINS przewyższa częstość zawałów serca w populacji ogólnej, a powikłania te są jedną z najczęstszych przyczyn zgonów okołooperacyjnych.

Dlatego tak duże znaczenie miało badanie PREVENT-MINS. Choć wynik jest negatywny, to jednocześnie pokazuje, jak ważne są duże, randomizowane próby kliniczne, które weryfikują teorie.

Co dalej?

Naukowcy i kardiolodzy wskazują, że przyszłość badań powinna koncentrować się na:

biomarkerach pozwalających przewidzieć, kto jest najbardziej narażony na MINS,
terapiach celowanych – np. nowych lekach kardioprotekcyjnych,
opiece interdyscyplinarnej – współpraca chirurga, anestezjologa i kardiologa.

FAQ – pytania i odpowiedzi

Co to jest MINS?
To uszkodzenie mięśnia sercowego po operacji niekardiochirurgicznej, zwykle wykrywane na podstawie podwyższonych troponin.

Czy ivabradyna chroni serce po operacjach?
Nie. Badanie PREVENT-MINS wykazało brak korzyści w porównaniu do placebo.

Jak można zapobiegać MINS?
Poprzez optymalizację leczenia chorób sercowo-naczyniowych, monitorowanie pacjentów i kontrolę czynników ryzyka.

Czy potrzebne są kolejne badania?
Tak. Problem MINS jest globalny i wciąż brakuje skutecznych metod prewencji.

Badanie PREVENT-MINS jednoznacznie wykazało, że ivabradyna nie zmniejsza ryzyka uszkodzenia serca po operacjach niezwiązanych z kardiochirurgią. To ważny sygnał dla lekarzy i pacjentów: nie wszystkie teorie farmakologiczne sprawdzają się w praktyce klinicznej.

Choć wynik może rozczarowywać, to jednocześnie popycha medycynę naprzód – pokazuje, że konieczne są dalsze poszukiwania skutecznych metod ochrony serca u pacjentów chirurgicznych.

Bibliografia:

EurekAlert – PREVENT-MINS trial

https://www.acc.org/latest-in-cardiology/articles/2025/03/14/13/21/prevent-mins-trial-results

https://academic.oup.com/eurheartj/article/41/27/2523/5859403Heart Journal – epidemiology of MINS

To też może Cię zainteresować: