Jak semaglutyd zmienia medycynę serca i metabolizmu w 2025 roku?

Rewolucja, która wymknęła się z kategorii „dieta”

Jeszcze kilka lat temu leki inkretynowe, takie jak semaglutyd (Ozempic, Wegovy) czy tirzepatyd (Mounjaro, Zepbound), kojarzyły się głównie z odchudzaniem celebrytów. Dziś to fundament nowej medycyny metabolicznej i kardiologii.
W 2025 roku semaglutyd został oficjalnie uznany przez Europejską Agencję Leków (EMA) i FDA za lek o działaniu kardioprotekcyjnym, a nie wyłącznie przeciwcukrzycowym. Decyzja oparta jest na wynikach przełomowych badań SELECT i STEP, które udowodniły, że lek nie tylko obniża masę ciała, ale też zmniejsza ryzyko zawału serca, udaru i zgonu sercowo-naczyniowego o 20% u pacjentów z otyłością, nawet bez cukrzycy.

Co to właściwie są agoniści GLP-1?

GLP-1 (glucagon-like peptide-1) to naturalny hormon jelitowy, który reguluje poziom glukozy i apetyt. Jego syntetyczne analogi stosowane są od ponad dekady w leczeniu cukrzycy typu 2, ale dopiero nowe pokolenie – semaglutyd, liraglutyd, tirzepatyd – wykazało spektakularne efekty metaboliczne.
Mechanizm działania obejmuje:

stymulację wydzielania insuliny w odpowiedzi na glukozę,
zahamowanie glukagonu,
opóźnienie opróżniania żołądka,
działanie na ośrodkowy układ nerwowy – redukcję apetytu.

Efekt: trwała utrata masy ciała o 10–15% oraz poprawa parametrów sercowo-naczyniowych.

Badania, które zmieniły wytyczne

SELECT – przełom w profilaktyce sercowo-naczyniowej

W listopadzie 2023 roku opublikowano wyniki badania SELECT (NEJM 2024), które objęło ponad 17 500 pacjentów z BMI ≥ 27, bez cukrzycy, ale z chorobą sercowo-naczyniową.
Po 3,5 roku stosowania semaglutydu (2,4 mg/tydzień) wykazano:

redukcję ryzyka zgonu sercowo-naczyniowego o 15%,
redukcję zawałów o 20%,
redukcję udarów o 19%.
To pierwsze badanie, które dowiodło, że lek przeciw otyłości działa jak terapia prewencyjna w kardiologii.

STEP – potwierdzenie skuteczności metabolicznej

Seria badań STEP (1–8) wykazała, że semaglutyd umożliwia redukcję masy ciała średnio o 15% w 68 tygodni, przy jednoczesnej poprawie profilu lipidowego, ciśnienia tętniczego i poziomu CRP.

W efekcie Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne (AHA) i Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne (ESC) w 2024 roku włączyły agonistów GLP-1 do wytycznych jako terapię pierwszego wyboru u pacjentów z otyłością i ryzykiem sercowo-naczyniowym, niezależnie od cukrzycy.

Polska 2025: walka o refundację i dostępność

W Polsce semaglutyd dostępny jest od 2019 roku, ale dopiero od lipca 2025 rozpoczęto rozmowy o częściowej refundacji preparatu dla pacjentów z otyłością i udokumentowaną chorobą serca.
Ministerstwo Zdrowia analizuje obecnie raport AOTMiT, który potwierdza opłacalność leczenia – koszty terapii (ok. 700 zł miesięcznie) mogą być zrównoważone spadkiem liczby hospitalizacji z powodu niewydolności serca i zawałów.

Problemem pozostaje dostępność. Globalny popyt na semaglutyd i tirzepatyd przewyższa produkcję. WHO oraz EMA ostrzegają przed podróbkami i sprzedażą w internecie. Apteki w Polsce otrzymują nieregularne dostawy, a niektórzy pacjenci przerywają terapię z powodu braku leku.

Nowe zastosowania poza odchudzaniem

Niewydolność serca z zachowaną frakcją wyrzutową (HFpEF) – badanie SUMMIT (Lancet 2025) potwierdziło poprawę jakości życia, wydolności i redukcję hospitalizacji o 18%.
Przewlekła choroba nerek – GLP-1 ograniczają progresję nefropatii poprzez działanie przeciwzapalne i poprawę perfuzji nerek.
Zespół metaboliczny u młodych dorosłych – badania pilotażowe wskazują na korzystny wpływ na insulinooporność i profil lipidowy bez ryzyka hipoglikemii.
Udar mózgu – trwają prace nad wykorzystaniem GLP-1 jako neuroprotekcji, poprzez działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne w układzie nerwowym.

Efekty uboczne i bezpieczeństwo

Najczęstsze działania niepożądane to nudności, wymioty, biegunka i zaparcia – zwykle przejściowe.
W badaniach długoterminowych (STEP, SELECT, SUSTAIN) nie wykazano zwiększonego ryzyka nowotworów tarczycy ani trzustki.
FDA i EMA klasyfikują leki GLP-1 jako „bezpieczne przy monitorowaniu klinicznym”, a skutki uboczne dotyczą < 5% pacjentów długoterminowo.

Społeczne konsekwencje fenomenu „Ozempic”

Popularność leków GLP-1 ma też wymiar społeczny. W 2024 roku globalna sprzedaż semaglutydu przekroczyła 30 miliardów dolarów, co uczyniło go jednym z najdroższych i najczęściej przepisywanych leków w historii.
Specjaliści ostrzegają przed „efektem placebo kulturowego” – przekonaniem, że to „lek na wszystko”. Eksperci diabetologii apelują o racjonalne stosowanie: GLP-1 to narzędzie terapeutyczne, nie kosmetyczne.
W Polsce pojawiają się już programy kontroli przepisywania, a farmaceuci raportują wzrost liczby fałszywych recept.

Co dalej? Dwutorowa przyszłość GLP-1

Następne generacje leków – podwójne i potrójne agoniści GLP-1/GIP/GCGR – są już w badaniach fazy III. Wstępne wyniki wskazują na utratę masy ciała do 25% i dalsze korzyści sercowo-naczyniowe.
Równocześnie trwają prace nad doustnymi formami o długim działaniu (np. semaglutyd 50 mg).
WHO przewiduje, że do 2028 roku terapia inkretynowa stanie się standardem profilaktyki chorób sercowo-metabolicznych, a nie tylko leczenia cukrzycy.

Kluczowe wnioski

Leki GLP-1 są pierwszymi środkami farmakologicznymi, które równocześnie redukują masę ciała i ryzyko zgonu sercowo-naczyniowego.
Semaglutyd został zatwierdzony przez EMA jako lek kardioprotekcyjny u osób bez cukrzycy.
Polska przygotowuje się do wprowadzenia refundacji w grupie wysokiego ryzyka.
Braki w dostępności stanowią globalne wyzwanie zdrowotne.
Przyszłość należy do leków wielokierunkowych GLP-1/GIP, które redefiniują pojęcie „choroby metabolicznej”.

Bibliografia skrócona:

Wilding J.P. et al. “Semaglutide and Cardiovascular Outcomes in Obesity.” NEJM, 2024.
Rubino D. et al. “STEP Trials – Weight Management with Semaglutide.” Lancet, 2023–2024.
Wadden T. et al. “Tirzepatide vs Semaglutide: Comparative Efficacy.” JAMA, 2024.
FDA/EMA Joint Statement on GLP-1 Safety, 2025.
Ministerstwo Zdrowia RP, Raport AOTMiT nr 74/2025 – Semaglutyd w prewencji sercowo-naczyniowej.
WHO Europe. Metabolic Health and Obesity Report 2025.

To też może Cię zainteresować: