Co naprawdę zmienia się w 2025 roku i kogo dotyczy?
RSV, czyli wirus syncytialny układu oddechowego, nie jest „nowym zagrożeniem” – krąży od dekad i co roku odpowiada za znaczną liczbę infekcji dróg oddechowych. Przełom polega na tym, że Europa i Polska wchodzą w etap, w którym profilaktyka nie ogranicza się już wyłącznie do higieny, izolacji i leczenia objawowego. W praktyce klinicznej pojawiły się i umacniają swoją pozycję nowe narzędzia: szczepienia dla dorosłych i ciężarnych oraz przeciwciała monoklonalne dla najmłodszych. ECDC prowadzi stały monitoring RSV w ramach nadzoru nad wirusami oddechowymi, publikując regularne aktualizacje sezonowe, co dodatkowo podkreśla wagę problemu w ochronie zdrowia publicznego.
RSV rozprzestrzenia się głównie drogą kropelkową oraz przez kontakt z zanieczyszczonymi powierzchniami. U części osób zakażenie przebiega jak przeziębienie, ale u niemowląt – zwłaszcza w pierwszych miesiącach życia – może prowadzić do zapalenia oskrzelików i ciężkiej niewydolności oddechowej. U seniorów i pacjentów z chorobami przewlekłymi RSV potrafi wywołać zapalenie płuc, nasilać POChP lub zaostrzać niewydolność serca, co w konsekwencji zwiększa ryzyko hospitalizacji.
Po latach pandemii i okresach mniejszej ekspozycji na typowe wirusy sezonowe część ekspertów zwraca uwagę na zjawisko „luki odpornościowej” (immunity gap) – prosty mechanizm polegający na tym, że populacja przez pewien czas rzadziej „trenowała” odporność na powszechne patogeny. Niezależnie od interpretacji, faktem jest, że RSV znów jest mocno obecny w sezonach infekcyjnych, a narzędzia profilaktyki stały się realnie dostępne, co zmienia sposób planowania ochrony pacjentów.
Jakie preparaty są w UE i dla kogo (stan na grudzień 2025)
W Unii Europejskiej dostępne są szczepionki przeciw RSV dla osób starszych, a jedna z nich ma również wskazanie w immunizacji matek w ciąży w celu ochrony niemowlęcia w pierwszych miesiącach życia.
Abrysvo (Pfizer) ma w dokumentacji EMA opis badań obejmujących także dorosłych 18–59 lat z grup ryzyka, obok starszych grup wiekowych i zastosowania w ciąży. European Medicines Agency (EMA)
mResvia (Moderna) według EMA jest zarejestrowana w UE do ochrony dorosłych w wieku 60+ przed chorobą dolnych dróg oddechowych wywołaną RSV. European Medicines Agency (EMA)
Arexvy (GSK) pozostaje ważnym graczem w szczepieniach osób starszych, a w grudniu 2025 pojawiła się informacja o pozytywnej rekomendacji europejskiego regulatora w kierunku rozszerzenia wskazań na dorosłych 18+ (to proces regulacyjny, a nie „gotowa” zmiana zasad na następny dzień).
To istotne rozróżnienie: część komunikatów medialnych miesza decyzje, rekomendacje i etapy procedury. Jeśli planujesz tekst edukacyjny lub informacyjny dla pacjentów, warto mówić prosto: „jakie preparaty mają już wskazanie w UE i dla kogo”, a w sprawach „rozszerzeń” podawać, że są w trakcie procesu i mogą wejść w życie w kolejnych miesiącach.
Niemowlęta: szczepionka czy przeciwciała?
W ochronie najmłodszych ogromną rolę odgrywa nirsewimab (Beyfortus) – to nie szczepionka, tylko gotowe przeciwciało monoklonalne, podawane w celu ochrony przed ciężkim przebiegiem RSV u niemowląt. W USA jest to standardowa, rekomendowana forma profilaktyki u najmłodszych (w określonych grupach i sezonach).
W Polsce temat profilaktyki RSV u niemowląt został mocno podniesiony w 2024 roku wraz z uruchomieniem finansowanego programu profilaktyki zakażeń RSV dla określonych grup dzieci. Samorząd INFOR W praktyce oznacza to, że dla rodziców i neonatologów pojawiła się „konkretna ścieżka” ochrony niemowląt, a nie tylko zalecenia ogólne.
Ciąża: kiedy najlepiej i dlaczego okno czasowe jest wąskie
Jeśli mówimy o ochronie niemowlęcia poprzez szczepienie matki, kluczowe jest okno czasowe. CDC w swojej aktualnej „clinical guidance” wskazuje, że ciężarne powinny otrzymać pojedynczą dawkę szczepionki matczynej w tygodniach 32–36 ciąży, aby dziecko było lepiej chronione w pierwszych miesiącach życia. CDC To podejście jest szczególnie ważne, bo największe ryzyko ciężkiego przebiegu RSV dotyczy właśnie pierwszego półrocza życia.
Seniorzy i pacjenci z chorobami przewlekłymi: kogo najszybciej kwalifikować
W praktyce ambulatoryjnej RSV trzeba zacząć traktować podobnie jak grypę: „u zdrowych bywa łagodne, u wrażliwych bywa groźne”. Dlatego największy sens ma ukierunkowanie profilaktyki na osoby starsze oraz pacjentów z chorobami serca i płuc, cukrzycą, POChP, astmą czy obniżoną odpornością. Warto też pamiętać, że część zaleceń międzynarodowych stawia na szczepienia w starszych rocznikach jako priorytet (np. programy krajowe w Wielkiej Brytanii obejmują ciężarne i starszych dorosłych).
Kiedy się szczepić, żeby „złapać” sezon
Jeżeli RSV ma charakter sezonowy (a w Europie zwykle ma), największy sens ma szczepienie przed wzrostem transmisji. W komunikacji do pacjentów dobrze brzmi prosta zasada: „zadbaj o ochronę jesienią, zanim przyjdzie fala infekcji”. Dla ciężarnych to oczywiście zależy od tygodnia ciąży, a dla niemowląt – od terminu urodzenia i organizacji profilaktyki.
Na zakończenie warto podkreślić jedno: RSV w 2025 roku przestaje być „niewinnym przeziębieniem”, a staje się chorobą, której można i należy aktywnie zapobiegać. Po raz pierwszy lekarze i pacjenci mają do dyspozycji skuteczne narzędzia profilaktyki – szczepienia dla seniorów i kobiet w ciąży oraz przeciwciała chroniące niemowlęta w najbardziej wrażliwym okresie życia. Kluczowe jest jednak odpowiednie planowanie – rozmowa z lekarzem, właściwy moment podania preparatu i świadomość, że jedna decyzja może oznaczać całą zimę bez hospitalizacji, powikłań i niepotrzebnego ryzyka.
RSV będzie z nami każdego sezonu, podobnie jak grypa czy COVID-19. Różnica polega na tym, że dziś nie jesteśmy już bezbronni. Profilaktyka oparta na aktualnych rekomendacjach WHO, ECDC i krajowych instytucji zdrowia publicznego pozwala realnie chronić tych, którzy są najbardziej narażeni – niemowlęta, seniorów i osoby z chorobami przewlekłymi. Jedna dawka, dobrze dobrany moment i świadoma decyzja to inwestycja w zdrowie, która procentuje długo po zakończeniu sezonu infekcyjnego.
To również może Cię zainteresować: